احمد قلى زاده

60

واژه شناسى اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

پاى بايع حساب مىشود يا مشترى ؟ پس از تفحص در روايات ديديم كه معصوم مىفرمايد : هر كالاى فروخته‌شده‌اى كه قبل از قبض تلف گردد از مال فروشنده تلف شده است ، و اين روايات نوعا علامت و اماره از واقع‌اند ، و شارع به جهت مصالح كلىتر آنها را حجت قرار داده است . اماره موضوعيه اگر در جايى شبهه موضوعى شد ، مثلا اتومبيلى در تصرف شخصى است ، ولى در مالكيت آن شخص ترديد است ، در واقع ترديد در موضوع يعنى مالك است نه مقررات مالكيت ، لذا براساس قاعده « يد » و « تصرف » كه علامت و اماره مالكيت است ، حكم به نفع متصرف مىشود ، زيرا تصرف مالكانه كاشفيت نوعيه از مالكيت دارد ، به همين دليل شارع آن را حجت قرار داده است . امتثال « 1 » امتثال : فرمانبردارى كردن ، فرمانبردارى از دستور مولى است حاصل اينكه امتثال موافقت كردن خارجى ، با تكليف ، و انجام دادن متعلق تكليف است . شيخ انصارى ( ره ) چهار مرحله براى امتثال حكم شرعى ذكر كرده است . 1 - امتثال تفصيلى . و آن در جايى است كه مكلف تفصيلا مكلف به را مىداند و آن را انجام مىدهد و به اين نوع ملحق مىشود ، هرگاه مكلف به وسيله طريق شرعى و اماره ثابت شده باشد ، اگرچه آن طريق شرعى مفيد علم ، يا حتى مفيد ظن هم نباشد . 2 - امتثال اجمالى . و آن در عمل به احتياط تحقق پيدا مىكند .

--> ( 1 ) . اصول استنباط ص 186 .